Bệnh tiểu đường nên ăn những thức ăn gì

Đường huyết đói: cao hơn 126 mg / dl trên hai lần xét nghiệm khác nhau.

Đường huyết ngẫu nhiên: cao hơn 200 mg / dl, và bệnh nhân có các triệu chứng như khát, tiểu nhiều, và sụt cân không giải thích được.

Test dung nạp Glucose: Đường huyết sau 2 giờ sau uống 75g Glucose cao hơn là 200 mg / dl.

Xét nghiệm Ketone cũng được sử dụng trong chẩn đoán bệnh đái tháo đường type 1. Ketones được sản xuất từ quá trình ly giải mỡ và cơ bắp. Ketone tăng cao là dấu hiệu xấu. Xét nghiệm Ketone nên được thực hiện vào những lần sau đây:

* Khi lượng đường trong máu cao hơn là 240 mg / dl

* Khi có bệnh khác như: viêm phổi, đau tim, đột quỵ hay

* Khi xảy ra buồn nôn hay nôn mửa

* Trong thời gian mang thai

Xét nghiệm các marker miễn dịch :

Kháng thể kháng tế bào tiểu đảo tụy: dương tính trong ĐTĐ type 1

Anti GAD : dương tính trong ĐTĐ type 1

Đo Insulin hay C-Peptide trong máu : thấp trong ĐTĐ type 1

HbA1c : Bệnh nhân bị đái tháo đường nên xét nghiệm HbA1c mỗi 3 - 6 tháng. The HbA1c là một thước đo trung bình của glucose máu trong vòng 2 - 3 tháng. Nó có thể giúp xác định việc điều trị như thế nào

Những phát hiện của các chuyên gia thuộc Trường Y tế công cộng Harvard (Mỹ) có thể cho thấy một công dụng mới của việc bổ sung vitamin D, đó là ngăn ngừa được căn bệnh tự miễn dịch nghiêm trọng ở người lớn, khi hệ miễn dịch bắt đầu gây hại mô. “Điều ngạc nhiên là bệnh nghiêm trọng như bệnh tiểu đường dạng 1 có thể được ngăn ngừa bằng một phát hiện đơn giản và an toàn”, trưởng nhóm nghiên cứu Kassandra Munger cho biết.

Ở bệnh tiểu đường loại này, các cuộc tấn công hệ miễn dịch thường làm vô hiệu hóa các tế bào tạo insulin trong tuyến tụy. Mặc dù bệnh thường khởi phát ở trẻ em, song khoảng 60% các trường hợp bị tiểu đường dạng 1 xảy ra sau tuổi 20, theo kết luận tại Đại học Harvard.

Có thể bổ sung vitamin D từ sữa, phô mai, cá...; hoặc tắm nắng 15 phút mỗi ngày để cơ thể tổng hợp vitamin D.

Những người hút thuốc lá có nguy cơ mắc viêm khớp dạng thấp cao. Tuy nhiên, những người không hút thuốc mà bị viêm khớp dạng thấp cũng có nguy cơ bị ung thư phổi do viêm khớp dạng thấp có thể gây viêm phổi.

Vì vậy nếu bạn đang hút thuốc, bạn nên bỏ thuốc lá ngay lập tức. Những bệnh nhân viêm khớp dạng thấp mà bị các bệnh về phổi nên tránh thuốc methotrexate hoặc leflunomide vì chúng sẽ làm phổi ngày càng yếu dần.

Nghiên cứu chỉ ra rằng khối u hắc tố ác tính, một loại ung thư da nguy hiểm nhất có khả năng xuất hiện ở những người thường sử dụng chất ức chế hoại tử khối u (TNF inhibitor), do những loại thuốc này sẽ kìm hãm chức năng của hệ miễn dịch.

Một nghiên cứu vào năm 2007 tìm ra rằng những người mắc viêm khớp dạng thấp mà sử dụng các chất ức chế TNF này sẽ tăng gấp đôi nguy cơ mắc ung thư da hắc tố.

Ngoài ra, những bệnh nhân viêm khớp dạng thấp cũng có nguy cơ cao mắc các loại ung thư da khác có thể chữa trị được. Theo số liệu phân tích năm 2011, những người sử dụng chất ức chế TNF sẽ tăng 45% nguy cơ mắc ung thư da không hắc tố.

Theo nghiên cứu năm 2008, những bệnh nhân bị viêm khớp dạng thấp tăng 17% nguy cơ mắc bệnh này. Điều này được giải thích do những bệnh nhân bị chứng bệnh này trong thời gian dài sẽ sản xuất quá mức các loại protein kháng thể trong máu (gây hội chứng tăng globulin huyết).

Viêm khớp dạng thấp làm tăng nguy cơ 2 loại bạch huyết non-hodgkin và bệnh hodgkin. Đây là các loại ung thư tế bào miễn dịch (tế bào bạch huyết).

Nghiên cứu năm 2003 trên 76.000 bệnh nhân viêm khớp dạng thấp cho thấy: nguy cơ mắc ung thư hệ bạch huyết cao gấp 2-3 lần so với những người bình thường.

Theo GS BS Hochberg, trường ĐH Y Maryland (Baltimore), điều này có thể là do hệ miễn dịch bị kích thích mãn, thường xảy ra ở những bệnh nhân bị viêm khớp nặng trong thời gian dài mà không có sự kiểm soát kịp thời và đúng hướng.

Những người sử dụng Humira, một loại chất ức chế TNF điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp sẽ tăng nguy cơ phát triển ung thư hệ bạch huyết non-hodgkin hiếm gặp và nguy hiểm.

Hãy đóng vai trò chủ động trước ĐTĐ bằng cách tự chẩn đoán và chuẩn bị kiến thức để phòng ngừa, quản lý bệnh.

Thông thường, để phát hiện ĐTĐ, kiểm tra chỉ số đường huyết là việc cần làm đầu tiên không thể bỏ qua. Tuy nhiên, các biện pháp đo đường huyết khá phức tạp vì chúng ta cần đến cơ sở y tế kiểm tra, làm các xét nghiệm liên quan hoặc cần có máy đo đường huyết tại nhà. Điều này gây ra không ít trở ngại khiến nhiều người bỏ qua viêc kiểm tra để phát hiện sớm ĐTĐ.

Bên cạnh đó, những phương pháp đo đường huyết phức tạp này thường nằm ngoài điều kiện và khả năng của nhiều người. Chính vì vậy, công cụ tự kiểm tra nguy cơ ĐTĐ, tiền ĐTĐ được Hội dinh dưỡng Việt Nam phát triển cùng Glucerna (Abbott Hoa Kỳ) đã ra đời. Công cụ này gồm bảy câu hỏi đơn giản để giúp tầm soát sớm ĐTĐ. Việc tầm soát sẽ dựa trên các yếu tố như độ tuổi, cân nặng, tiền sử gia đình, hoạt động thể lực … Công cụ này sẽ giúp xác định chúng ta có nguy cơ bị ĐTĐ hoặc tiền ĐTĐ hay không. Để biết kết luận chắc chắn, chúng ta cần đến bác sỹ kiểm tra và làm các xét nghiệm chính thức.

Ngoài việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, uống thuốc đều đặn theo toa, luyện tập thể thao hợp lý, người ĐTĐ cần có chế độ ăn uống khoa học song song với việc duy trì tinh thần thoải mái. Trong đó, dinh dưỡng khoa học, hợp lý chính là phương pháp then chốt nhất.

Thông qua dinh dưỡng, người tiền ĐTĐ và ĐTĐ kiểm soát được cân nặng, đường huyết, mỡ máu cũng như cung cấp đủ nhu cầu năng lượng cần thiết cho cơ thể. Đây là phương pháp phòng ngừa tất cả các yếu tố nguy cơ liên quan đến dinh dưỡng và biến chứng ĐTĐ.

Theo khuyến cáo của Hội ĐTĐ Hoa Kỳ (ADA) và Châu Âu (EASD), liệu pháp dinh dưỡng đối với người ĐTĐ, cần chú ý đến thành phần: các chất bột đường nên sử dụng loại có chỉ số đường huyết thấp, chất béo nên chọn chất béo đặc biệt có lợi cho tim mạch như MUFA, Omega 3. Hiểu được nhu cầu đó, Glucerna Triple Care được sản xuất bởi Abbott, Hoa Kỳ đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng chuyên biệt cho người ĐTĐ và tiền ĐTĐ. Với Glucerna có hệ Triple Care với 3 tác động giúp bình ổn đường huyết: hệ tinh bột đường phóng thích chậm Sucromalt, Fibersol, MUFA và Omega 3 tốt cho hệ tim mạch và thành phần Carbonhydrateschỉ số đường huyết thấp, giải phóng chậm, chất xơ FOS cùng với hàm lượng protein thích hợp giúp kiểm soát cân nặng và vòng eo. Glucerna với công thức khoa học Triple Care là một lựa chọn dinh dưỡng lâu dài phù hợp cho việc quản lý ĐTĐ và tiền ĐTĐ một cách toàn diện.

Theo BS Trần Văn Bản (Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Ðông y Việt Nam), những biểu hiện của bệnh viêm khớp trên trong Đông y gọi là chứng tý. Nguyên nhân do thời tiết ẩm thấp, tiếp xúc (lao động, nằm ngồi...) nơi ẩm ướt, hoặc làm việc mệt nhọc, gặp mưa rét làm chính khí hư yếu và 3 thứ khí gồm: Phong, Hàn, Thấp thừa cơ xâm nhập vào cơ thể, lưu lại ở kinh lạc, gân cơ, xương khớp, khiến khí huyết không lưu thông được mà sinh bệnh.

Người bệnh có cảm giác đau tăng lên khi trời lạnh, ẩm ướt và giảm đi khi trời nóng... Nếu để bệnh lâu sẽ khiến các khớp ngón tay, ngón chân đau, sưng to, cứng, hạn chế vận động, tổn thương tâm, can, thận, khí huyết, mất ngủ, gầy yếu, xanh xao...

Tây y có những bệnh danh cụ thể như thấp tim, viêm đa khớp dạng thấp, viêm khớp, thoái hóa khớp, khô khớp, viêm màng hoạt dịch ... Một số ít bệnh thấp khớp thường gặp ở trẻ dưới 16 tuổi như thấp tim, viêm khớp mạn tính, đau nhức xương...

Theo GS.TS Trần Ngọc Ân, Chủ tịch Hội Khớp học Việt Nam, các chứng bệnh liên quan đến viêm khớp gặp nhiều ở vùng khí hậu có độ nóng, ẩm cao. Những người thừa cân, gia đình có người đã bị bệnh khớp nguy cơ mắc cao hơn, do bệnh viêm khớp có tính di truyền. Nữ dễ mắc hơn nam. Những vận động viên, người lao động chân tay, người hút thuốc lá, sơn sửa móng tay, thợ sơn... do hay dùng acetone và thuốc trừ sâu nên dễ bị viêm khớp hơn.

Viêm khớp đang có xu hướng tăng ở người làm việc lâu với máy tính, khiến cổ và gáy mỏi cứng, không linh hoạt, có lúc đau lưng, vai, hay tê dại nửa người. Tuổi tác cũng tỉ lệ thuận với nguy cơ mắc bệnh thấp khớp. 1/2 số người từ 65 tuổi trở lên bị viêm khớp, nhưng chỉ 1/250 trẻ em bị bệnh này.

Tình trạng đau xương khớp khi thời tiết thay đổi có nhiều nguyên nhân, có thể là do mắc chứng viêm khớp mạn tính, viêm xương hoặc do tuổi tác... nên cần đi khám để được bác sĩ điều trị đúng.

Cũng theo GS.TS Trần Ngọc Ân, các bệnh khớp đều bắt đầu với triệu chứng đau, trong khi thuốc thấp khớp rất đa dạng và nhiều tác dụng phụ. Vì vậy, khi bị đau khớp, cần tới bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán, điều trị, và phải điều trị đúng theo y lệnh. Không tự ý dùng các loại thuốc đang bán trôi nổi trên thị trường, hay thuốc của các thầy nang băm ... vì rất dễ để lại  biến chứng nặng nề. Điều trị các biến chứng cũng rất khó khăn, kéo dài, tốn kém. 

Theo BS Trần Văn Bản, tuy thức ăn không thể thay thuốc, nhưng ăn uống chọn lọc sẽ giúp giảm viêm, giảm đau khớp, rút ngắn thời gian phải dùng thuốc.

Có nhiều món ăn tốt cho người bị khớp như: Đu đủ, dứa, chanh, bưởi có men kháng viêm, sinh tố C giúp kháng viêm. Các hoa quả giàu vitamin C khác như dâu tây, mâm xôi, đào, xoài, tảo bẹ, nghệ, nấm, trà xanh... cũng giúp kháng các phản ứng viêm.

Một số thảo dược như húng quế, húng tây, ớt, quế, bạc hà, mùi tây, đinh hương, các loại gia vị... giúp chống lại những phản ứng có hại. Quả bơ, cà rốt, khoai lang giúp kháng ôxy hóa, bảo vệ bao khớp và đầu xương. Sữa đậu nành, đậu hũ, hạt bí chống dị ứng, cung cấp chất vôi để bảo vệ đầu xương khi độc chất xói mòn trong ổ viêm...

Các ngũ cốc như gạo lứt, lúa mỳ, lúa mạch đen, đậu nành và các loại rau xanh (súp lơ xanh, cải bắp, cải xanh, tỏi, gừng, các loại đậu xanh, rau bina, tỏi tây, cây ô liu, hạt mầm)... có đặc tính chống bệnh tật, tăng cường hệ miễn dịch, kháng ôxy hóa, giàu năng lượng. Súp lơ xanh giàu vitamin K, C giúp xương khớp chắc khỏe. Cà chua làm bớt đau khớp (hạt cà chua giảm đau, chống viêm khớp).

Khi đau khớp, viêm khớp cần tránh ăn các thức ăn nhiều chất phốt-pho (có trong thịt, phủ tạng, thịt đã qua chế biến), thịt đỏ, sản phẩm bơ sữa vì tuy giàu protein, vitamin, khoáng chất nhưng lại quá nhiều chất béo làm tăng viêm, giảm canxi và tình trạng bệnh xấu đi. Không nên ăn ngô, sản phẩm bơ sữa đã qua chế biến, đồ ăn nhanh, thức ăn sẵn, đồ đông lạnh, thức ăn chiên rán kỹ vì dễ bị dị ứng, viêm nặng hơn.

Hạn chế bánh kẹo, đồ uống ngọt có nhiều đường, phốt pho vì dễ tăng viêm tấy. Các thực phẩm chất béo cao, hải sản (sâm, tảo biển, cá biển, tôm biển...), các sản phẩm quá chua quá mặn cũng không nên ăn vì sẽ tăng gánh nặng cho khớp.

Theo BS Phan Dung, Trung tâm Tư vấn sức khỏe người cao tuổi (Hà Nội), miền Bắc hiện đang mùa chuyển mùa, nồm ẩm, dễ sinh đau khớp. Do đó rất cần giảm độ ẩm thấp trong phòng đề phòng phát sinh bệnh. Khi đang đau không nên ăn đồ lạnh, cá đồng, baba, cà pháo, măng vì gây nhức xương khớp. Nên ăn những món có gia vị xương xông, lá lốt (chả xương xông, lá lốt, chuối ốc, đậu phụ, bò cuốn lá lốt...) để phòng bệnh. Nên dùng thuốc bổ sung canxi, vitamin nhưng phải có bác sĩ chỉ định cụ thể cho từng bệnh khớp. Và để chữa dứt điểm bệnh viêm khớp, tốt nhất nên điều trị theo Đông y.

Bà N.T.V, 55 tuổi, (Q. Tân Bình, TP.HCM) chia sẻ, bà bị đái tháo đường (ĐTĐ) đã hơn 5 năm nay. Trước đây, bà rất dễ dãi trong ăn uống khi ăn nhiều thức ăn chứa mỡ, đường mà không có thói quen vận động, tập thể dục. Đến khi có biểu hiện đi tiểu nhiều và sụt cân nhanh bà mới đến bệnh viện thử đường huyết. Bác sĩ cho biết bà bị ĐTĐ. Xác định sống chung với bệnh, bà đi đo đường huyết thường xuyên và phải xây dựng lại chế độ ăn uống. Bà V. cho biết, công sức và chi phí điều trị bệnh 5 năm qua là không tính xuể.

Theo thống kê, nếu năm 2002 tại Việt Nam chỉ có 2,7% người dân mắc bệnh ĐTĐ thì 10 năm sau tức năm 2012 con số này tăng lên 5,7%, tỷ lệ tiền ĐTĐ là 27%. Đáng lo ngại hơn, có đến 65% người bệnh không hề biết mình mắc căn bệnh này.

Theo PGS-TS Tạ Văn Bình, Viện trưởng Viện Đái tháo đường và rối loạn chuyển hóa, chế độ ăn uống không hợp lý và thói quen ít vận động là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng và đáng báo động tỷ lệ người mắc bệnh ĐTĐ. Nhiều người bị ĐTĐ thường không biết họ bị bệnh cho đến lúc bệnh đã trở nặng và gây ra biến chứng. Nếu không được chữa trị kịp thời, bệnh ĐTĐ có thể dẫn đến nguy cơ biến chứng nặng như mù lòa, tổn thương thần kinh dẫn đến nhiễm trùng và phải cắt cụt chi. Chưa kể các bệnh lý tim mạch như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim đe dọa thường trực tính mạng bệnh nhân.

Các chuyên gia y tế nhận định, ĐTĐ là vấn đề nan giải không chỉ tác động trực tiếp đến bệnh nhân mà còn là gánh nặng đối với sự phát triển kinh tế-xã hội. Mỗi năm, nước ta tốn khoảng 3 - 6% ngân sách của ngành y tế để dành cho việc chữa trị các biến chứng của bệnh ĐTĐ như tim mạch, tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, hoại tử chi...

Chính vì vậy, việc phát hiện và điều trị sớm bệnh ĐTĐ cần được đặc biệt chú ý. Chỉ khi được điều trị hợp lý, không để xảy ra các biến chứng nguy hiểm mới tránh được cho bệnh nhân tình trạng “bệnh chồng bệnh”. Bởi theo các chuyên gia, khi một số loại thuốc hiện tại điều trị ĐTĐ không khống chế được tình trạng bệnh lý, thì bác sĩ sẽ điều chỉnh tăng liều cho bệnh nhân hoặc phối hợp một số nhóm khác nhau, do đó đòi hỏi bệnh nhân uống nhiều thuốc hơn. Đây là điều gây khó khăn cho bệnh nhân trong việc tuân thủ điều trị, đặc biệt là bệnh nhân cao tuổi. Như vậy, việc phối hợp sẵn nhiều hoạt chất trong một loại thuốc duy nhất vừa giúp bệnh nhân tuân thủ đúng chỉ định của thầy thuốc, vừa giúp việc kê toa của bác sĩ nhanh chóng, chính xác; nhân viên dược cũng thuận lợi hơn trong việc quản lý tên thuốc.

Hiện các chuyên gia y tế hàng đầu về ĐTĐ đã áp dụng trong phác đồ điều trị loại thuốc mới một cách thường xuyên hơn cho bệnh nhân, nhất là bệnh nhân cao tuổi. Bà P.T.H, 53 tuổi (ngụ tại Q.1, TP.HCM) bị ĐTĐ cho biết, hơn 3 tháng qua bà đã được bác sĩ chỉ định dùng loại thuốc mới. Loại thuốc này không những giúp hạ đường huyết nhanh mà còn giúp ổn định đường huyết lâu dài, bà H. còn cho biết mình đã không còn gặp tình trạng quên hay lấy thiếu một loại thuốc như phác đồ trước đây phải dùng nhiều loại nữa.

Việc ra đời loại thuốc phối hợp cũng như những tiến bộ trong điều trị bệnh ĐTĐ trong thời gian gần đây và một vài năm tới hy vọng sẽ góp phần kiểm soát sớm và hiệu quả tình trạng tăng đường huyết, làm giảm các tác động tiêu cực của bệnh ĐTĐ lên sự phát triển kinh tế-xã hội như giảm tình trạng quá tải bệnh nhân do phải điều trị các biến chứng của bệnh ĐTĐ ở các bệnh viện hiện nay

Viêm đa khớp dạng thấp là bệnh lý viêm mạn tính, ảnh hưởng toàn thân, đặc biệt là gây viêm tất cả các  khớp trên cơ thể, biểu hiện sưng, nóng, đỏ, cứng khớp và giới hạn cử động.

Bất kỳ khớp nào cũng có thể bị ảnh hưởng, nhưng thường gặp nhất là các khớp nhỏ ở bàn tay và bàn chân. Ngoài khớp, các cơ quan khác cũng có thể bị tổn thương như tim, phổi, da, mắt.

Cứng khớp buổi sáng là triệu chứng thường gặp trong viêm đa khớp dạng thấp, có thể kéo dài trên 1-2 giờ. Một số bệnh lý khác cũng có thể gây cứng khớp buổi sáng như thoái hóa khớp, nhưng thường không kéo dài như VDKDT, mà chỉ khoảng dưới 30 phút thì các khớp lại hoạt động được bình thường.

Tổn thương khớp đặc trưng của VDKDT là viêm màng hoạt dịch, phá hủy dịch khớp, sụn và bào mòn xương dưới sụn, gây hủy hoại khớp không hồi phục dẫn đến mất chức năng vận động.

Hệ thống miễn dịch của cơ thể chúng ta gồm nhiều loại tế bào khác nhau giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây hại như virus, vi khuẩn, nấm, v.v. Ở những bệnh nhân VDKDT, hệ thống miễn dịch hoạt động quá mức, tự tấn công, chống lại các tế bào và các cơ quan của cơ thể, ở đây là dịch khớp trong các ổ khớp, dẫn tới các biểu hiện của bệnh.

Do đặc điểm này, VDKDT được xếp vào nhóm bệnh tự miễn, tức cơ thể tự tạo kháng thể chống lại các thành phần trong cơ thể.

Chính xác nguyên nhân nào khiến hệ miễn dịch rối loạn và bắt đầu tấn công các mô khỏe mạnh trong VDKDT vẫn chưa được biết rõ.

Tuy nhiên một số yếu tố được tìm thấy có vai trò quan trọng trong bệnh sinh của VDKDT, như yếu tố môi trường và di truyền. Các nghiên cứu tìm thấy có mối tương quan giữa VDKDT với một số tác nhân gây bệnh như vi trùng hoặc virus.

Khoảng 0,5% đến 1,5% dân số trên thế giới bị VDKDT. Bệnh viêm đa khớp dạng thấp có thể xảy ra ở tất cả các chủng tộc và tất cả các lứa tuổi, tuy nhiên lứa tuổi thường bị bệnh nhiều nhất là 30-50. Nữ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nam gấp 2 tới 3 lần.

VDKDT có khi khó phát hiện vì bệnh có thể bắt đầu bằng những triệu chứng mơ hồ, như đau nhức khớp hoặc cứng khớp vào buổi sáng. Tuy nhiên, nhiều bệnh viêm khớp khác cũng có thể có triệu chứng tương tự.

X-quang khớp thường không tìm thấy triệu chứng bất thường trong giai đoạn đầu của bệnh. Không thể chẩn đoán VDKDT dựa trên một triệu chứng lâm sàng, hoặc một kết quả xét nghiệm, mà phải là tổng hợp của tất cả các yếu tố đã nêu trên.

Vì vậy cần thiết phải có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa để có được chẩn đoán chính xác của VDKDT và có kế hoạch điều trị phù hợp.

Do VDKDT là một bệnh tự miễn, nên chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn. Vì VDKDT là một bệnh mạn tính, nên việc điều trị sẽ kéo dài.

Điều trị hiện nay giúp hầu hết bệnh nhân cải thiện được triệu chứng và duy trì chức năng vận động. Nhưng để đạt được mục tiêu này, cần thiết phải bắt đầu điều trị nội khoa (điều trị theo Đông y) thích hợp càng sớm càng tốt, trước khi quá trình hủy hoại khớp không hồi phục xảy ra.

Bên cạnh sử dụng thuốc, chế độ ăn uống và vận động thể lực thích hợp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị VDKDT.

Những chế độ ăn uống cân bằng, giảm chất béo bão hòa, giàu omega-3, v.v. sẽ giúp ích cho bệnh nhân. Các hoạt động thể lực luyện tập thường xuyên như đi bộ, leo cầu thang, nhảy dây, bơi lội, đạp xe đạp có lợi cho khớp.